Po co kamerze drona filtr
O ekspozycji decydują trzy ustawienia: przysłona, ISO i czas naświetlania. Większość dronów ma stałą przysłonę, na co zwraca uwagę nowozelandzki sklep DJI, a w kamerach GoPro przysłony nie da się ustawić wcale. Zostają ISO i czas. ISO to cyfrowe wzmocnienie, które dodaje szumu, więc powinno być jak najniższe. Jeśli ISO jest już na minimum (w GoPro według Oscara Lianga to 100), a obraz nadal jest za jasny, kamera może już tylko skrócić czas naświetlania. Żeby czas został taki, jaki ustawiłeś, nadmiar światła musi zatrzymać filtr.
Reguła 180 stopni
Zwykle ustawia się czas naświetlania, którego mianownik jest dwa razy większy niż liczba klatek na sekundę:
- 24 kl./s: 1/50 s (najbliższa typowa wartość do 1/48)
- 25 kl./s: 1/50 s
- 30 kl./s: 1/60 s
- 60 kl./s: 1/120 s
- 120 kl./s: 1/240 s
Kąt migawki to pojęcie z kinematografii. Nowozelandzki sklep DJI przypomina, że w kinie najczęściej stosowano właśnie około 180 stopni, i do takiego rozmycia ruchu widzowie są przyzwyczajeni. Oscar dodaje, że 360 stopni (mianownik równy liczbie klatek, czyli 1/30 przy 30 kl./s) to maksimum. Rozmycie jest wtedy jeszcze większe i wielu osobom wydaje się przesadzone.
W FPV regułę często się nagina. Według Oscara 180 stopni dobrze sprawdza się przy spokojnych przelotach, ale przy szybkim, roztrzęsionym obrazie z drona FPV rozmycie bywa za duże, a rozmyte klatki trudno potem ustabilizować w programie. Do ostrego latania albo materiału, który zamierzasz stabilizować po locie, proponuje 90 stopni (mianownik cztery razy większy niż liczba klatek: 1/120 przy 30 kl./s, 1/240 przy 60 kl./s), a nawet 45 stopni (1/240 przy 30 kl./s). Design Tune Operate pisze to samo o programie ReelSteady: po stabilizacji klatki rozmytej szybkim ruchem rozmycie wygląda nienaturalnie, więc bezpieczniej zacząć od 90 stopni. Wielu pilotów dużych dronów filmowych przy tym zostaje. Według tego samego źródła większość pilotów latających akrobacyjnie trzyma się 180 stopni i w ogóle nie stabilizuje obrazu.
Co oznaczają liczby
Liczba przy ND mówi, jaka część światła przechodzi przez filtr. ND8 przepuszcza 1/8 światła, a każde podwojenie liczby to jedna działka (1 EV) mniej:
| Filtr | Przepuszczone światło | Działki (EV) |
|---|---|---|
| ND4 | 1/4 | 2 |
| ND8 | 1/8 | 3 |
| ND16 | 1/16 | 4 |
| ND32 | 1/32 | 5 |
| ND64 | 1/64 | 6 |
Jedna działka to połowa światła, więc za każdą działkę możesz wydłużyć czas naświetlania dwukrotnie. Stąd prosty sposób na wybór filtra. Ustaw liczbę klatek, zejdź z ISO na minimum i pozwól kamerze zmierzyć światło bez filtra. Potem policz, ile razy trzeba podwoić czas wybrany przez kamerę, żeby dojść do docelowego. Jeśli kamera ustawi 1/400, a celem jest 1/50, to kolejno 1/200, 1/100 i 1/50: trzy podwojenia, czyli trzy działki i filtr ND8.
Niektóre filtry da się łączyć, a ich wartości się mnożą. Oscar podaje przykłady: ND4 z ND4 daje ND16, a ND4 z ND8 daje ND32.
Od czego zacząć i dlaczego tabele się różnią
Oscar tak dobiera filtry do GoPro na dronie FPV:
- ND32 na śniegu,
- ND16 w słoneczny dzień,
- ND8 przy zachmurzeniu albo wczesnym rankiem i późnym popołudniem w słońcu,
- ND2 i ND4 rzadko,
- bez filtra tuż po zachodzie słońca.
Dodaje, że zestaw ND8, ND16 i ND32 wystarcza prawie na wszystko.
W innych poradnikach są podobne tabele, a Drone Companion wytyka im jedno: pomijają obiektyw. Jako przykład podaje DJI Mini 4 Pro, którego stała przysłona f/1,7 wpuszcza mniej więcej dwa i pół raza więcej światła niż obiektyw f/2,8 w Mini 4K albo Air 2S. W tym samym świetle potrzebuje więc mocniejszego filtra. Mavic 3 może przymknąć przysłonę do f/11 i często wystarcza mu słabszy filtr albo żaden. Tabela przygotowana dla jednej kamery może przy innej dać wynik różny nawet o całą działkę. Traktuj każdą tabelę jako punkt wyjścia i przed startem sprawdź ekspozycję na miejscu.
Światło zmienia się też w trakcie lotu. Drone Companion podaje przykład filtra ND32, który przy starcie w pełnym słońcu jest w sam raz, a gdy nadejdzie chmura, robi się za ciemny. Zabieraj dwa albo trzy filtry i zmieniaj je, gdy zmieniają się warunki.
Ustaw czas i ISO ręcznie
Z założonym filtrem nie zostawiaj czasu naświetlania ani ISO w trybie automatycznym. Kamera dostaje mniej światła i nadrabia to sama: wydłuża czas, a Oscar ostrzega, że może też podnieść ISO, co tylko dokłada szumu. Filtr nic wtedy nie daje. Ustaw ręcznie docelowy czas naświetlania i zablokuj ISO na minimum. W ustawieniach GoPro, które poleca Oscar, oznacza to minimalne i maksymalne ISO („ISO Min” i „ISO Max”) na 100 oraz czas 1/60 przy 30 kl./s albo 1/120 przy 60 kl./s. Jeśli wolisz automatyczną ekspozycję, radzi filtra nie zakładać.
Gdy przy docelowym czasie obraz jest za ciemny, filtr jest za mocny, a podnoszenie ISO przywraca szum. Gdy przy minimalnym ISO obraz jest nadal za jasny, potrzebujesz mocniejszego filtra.
Efekt galarety to sprawa drgań
Efekt galarety, czyli falowanie obrazu z drona FPV, bierze się z drgań: ze złego strojenia PID, uszkodzonej ramy albo śmigieł, zużytych łożysk silników. Oscar zauważa, że filtr ND potrafi go trochę złagodzić, bo drgania zlewają się w rozmycie zamiast wyraźnego falowania, ale obraz robi się wtedy miękki i nieostry. Znajdź i usuń źródło drgań, zamiast zasłaniać je filtrem.
Zakup i montaż
- Drony z kamerą na stabilizatorze. DJI zaleca do swoich dronów oryginalne filtry ND, bo są zaprojektowane z myślą o wyważeniu stabilizatora kamery.
- Kolory i odblaski. Drone Companion ostrzega, że tanie filtry potrafią zabarwić obraz na zielono albo purpurowo. Oscar radzi poszukać recenzji albo nagrań testowych pod słońce, żeby sprawdzić odblaski, i zwrócić uwagę, czy woda spływa z powłoki kroplami.
- Mocowanie. Filtr, który łatwo zdjąć, jest wygodny, ale łatwiej odpada przy kraksie. Ciasny trzyma się pewnie, za to męczy, gdy często go zmieniasz. Oscar przywiązuje filtr nicią dentystyczną do uchwytu kamery, żeby po odpadnięciu nie zginął w trawie.
- Filtry polaryzacyjne. Kołowy filtr polaryzacyjny (CPL) służy do czegoś innego. Usuwa odbicia od wody i szyb, pogłębia błękit nieba i przy okazji zabiera 1-2 działki światła. Przy filtrze łączonym ND/PL albo przy CPL założonym razem z ND potrzebny jest więc słabszy filtr ND niż zwykle. Oscar zauważa, że filtry polaryzacyjne lepiej pasują do ujęć statycznych albo powolnych niż do szybkiego latania FPV.
W dronie FPV filtr przydaje się jeszcze w jednym: jak pisze Oscar, przy kraksie chroni obiektyw kamery.