Najpierw omawiam analogowe wideo 5,8 GHz, bo tam planowanie kanałów jest najtrudniejsze, a potem łączenie wideo analogowego z DJI, Walksnailem i HDZero. Zestawy kanałów pochodzą z tabeli kanałów FPV Oscara Lianga oraz z praktyki klubów i zawodów. Ograniczenia prawne dotyczą Unii Europejskiej.
Zanim podłączysz akumulator
Od razu po przyjeździe zapytaj, kto lata na jakim kanale. Oscar radzi wybrać wolny kanał możliwie daleko od zajętych. Wiele klubów ma do tego tablicę częstotliwości. Przykładem typowych zasad jest Orange County Modelers Association z Kalifornii: każdy pilot FPV wpisuje się na tablicę i z niej wypisuje, nikt nie podłącza drona na nieznanym kanale 5,8 GHz, gdy inni są w powietrzu, a kto zmienia kanał, najpierw uprzedza pilotów obok.
Niezależnie od zasad w danym miejscu warto mieć dwa nawyki:
- Uruchamiaj nadajnik wideo w trybie pit, jeśli go obsługuje, i dopiero potem przełączaj go na swój kanał i moc. Tryb pit i przełączanie go z aparatury albo z OSD opisuje artykuł o sterowaniu nadajnikiem wideo z Betaflighta na tej stronie.
- Ustawiaj kanał ręcznie w nadajniku wideo i w goglach. Oscar ostrzega, że automatyczne wyszukiwanie potrafi złapać sąsiedni kanał, który jest tylko „wystarczająco blisko”, a nie dokładnie tę częstotliwość. Obraz wtedy jest, ale zasięg jest mniejszy i łatwiej o zakłócenia od innych pilotów.
Dlaczego sam odstęp nie wystarcza
Analogowy sygnał wideo nie zajmuje jednej częstotliwości. Według Oscara kanał analogowy ma szerokość około 30 MHz, DJI i Walksnail przy 25 Mbps około 20 MHz, przy 50 Mbps około 40 MHz, a HDZero 27 MHz. W paśmie Raceband, którego używa większość pilotów, kanały są oddalone od siebie o 37 MHz (R1 to 5658 MHz, R2 5695 MHz, R3 5732 MHz i tak dalej, aż do R8 na 5917 MHz). To dobry odstęp, ale Oscar zaznacza, że nie da się bez zakłóceń używać naraz wszystkich ośmiu kanałów Raceband.
Drugim problemem są zniekształcenia intermodulacyjne (IMD). Gdy sygnały z dwóch nadajników się mieszają, powstają nowe częstotliwości i jedna z nich może trafić w kanał trzeciego pilota. Oscar podaje przykład trzech kanałów, które wyglądają na dobrze rozstawione: F2 (5760 MHz), F4 (5800 MHz) i F6 (5840 MHz). Jeden z typowych produktów intermodulacji liczy się ze wzoru 2 × f1 - f2. Dla F4 i F2 wychodzi 2 × 5800 - 5760 = 5840 MHz, czyli dokładnie F6. Pilot na F6 może mieć zakłócenia, choć nikt inny nie lata na jego kanale. Przy trzech pilotach i więcej trzeba więc unikać właśnie kanałów rozstawionych w równych odstępach.
Takie produkty policzą za ciebie narzędzia w rodzaju IMDTabler od RotorHazard. Program ocenia cały zestaw częstotliwości: idealny dostaje 100 punktów, a każdy produkt, który wypada bliżej niż 35 MHz od kanału z zestawu, obniża wynik.
Zestawy kanałów, które się sprawdzają
Oscar proponuje takie zestawy, uwzględniające i odstępy, i intermodulację:
| Liczba pilotów | Kanały |
|---|---|
| 2 | R1, R8 |
| 3 | R1, R4, R8 |
| 4 | R1, R3, R6, R8 |
| 5 | R1, R2, F2, F4, E5 |
| 6 | E4 (5645), E2 (5685), F2 (5760), A4 (5805), E6 (5905), E8 (5945) |
W wielu klubach i na zawodach używa się zestawu sześciu kanałów o nazwie IMD6C: R1 (5658), R2 (5695), F2 (5760), F4 (5800), R7 (5880) i R8 (5917). Klub z Orange County ma go jako stały plan kanałów i pisze, że kanały zaprojektowano tak, żeby działały razem, więc nie wolno od nich odchodzić. Kanał F4 klub rezerwuje dla samolotów FPV, co dobrze pokazuje, że klub może dołożyć własne zasady do standardowego zestawu.
Oscar dodaje, że wszystkie te zestawy zakładają w miarę czyste nadajniki wideo, które nie wchodzą mocno na sąsiednie kanały, i że część częstotliwości nie wszędzie jest legalna. W Unii Europejskiej wiele z nich wypada poza pasmo, w którym można nadawać bez pozwolenia.
Limit w UE: 5725-5875 MHz i 25 mW
Unijne przepisy o urządzeniach bliskiego zasięgu (decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2019/1345) przeznaczają pasmo 5725-5875 MHz dla urządzeń bliskiego zasięgu ogólnego stosowania z mocą 25 mW e.i.r.p. Państwa członkowskie, w tym Polska, muszą pozwolić na korzystanie z pasma na tych warunkach. Mogą też wprowadzić łagodniejsze, więc jeśli potrzebujesz więcej, sprawdź przepisy w swoim kraju. Zastępcza izotropowa moc promieniowana (e.i.r.p.) uwzględnia zysk anteny, więc nie jest to po prostu liczba z menu mocy w nadajniku wideo.
Porównaj ten zakres z zestawami powyżej. R1 (5658), R2 (5695), R7 (5880), R8 (5917) i całe pasmo E leżą poza nim. IMD6C ma cztery kanały poza pasmem, a każdy zestaw z tabeli Oscara też zawiera co najmniej jeden taki kanał, bo wszystkie korzystają z R1, R8 albo pasma E.
Tam, gdzie można nadawać mniej więcej w zakresie 5725-5866 MHz, Oscar proponuje zestaw czterech kanałów:
| Kanał | Częstotliwość |
|---|---|
| R3 | 5732 MHz |
| R4 | 5769 MHz |
| B6 | 5828 MHz |
| A1 | 5865 MHz |
Jeśli policzyć 2 × f1 - f2 dla każdej pary z tego zestawu, najbliższy produkt wypada 22 MHz od któregoś z jego kanałów. Pamiętaj, że przy sygnale szerokim na około 30 MHz kanały R3 i A1 leżą blisko granic pasma. Oscar zauważa, że w węższym zakresie zwykle zmieści się naraz mniej pilotów. Jeśli przyjedzie więcej osób, latajcie turami.
Systemy cyfrowe sprzedawane w UE mają własne listy kanałów CE. W tabeli Oscara DJI i Walksnail przy 25 Mbps mają trzy kanały CE (5735, 5770 i 5805 MHz oraz kanał publiczny 5839 MHz), a HDZero cztery (5732, 5769, 5806 i 5843 MHz).
Limit 25 mW załatwia też sprawę mocy. Ogólna rada Oscara dla grup to 200 mW lub mniej na zewnątrz i 25 mW w pomieszczeniu, bo przy mniejszej mocy łatwiej opanować zakłócenia. W UE 25 mW to i tak granica dla nadawania bez pozwolenia.
Wideo analogowe razem z cyfrowym
Gogle DJI i Walksnail nie tylko odbierają, ale też nadają, więc mogą zakłócać stojących obok pilotów z wideo analogowym. Oscar proponuje na początek odstęp około 3-5 m między pilotami cyfrowymi a resztą.
Inne jego rady dla mieszanych grup:
- Rozdzielaj kanały analogowe i cyfrowe możliwie daleko od siebie. Często pilotów z wideo analogowym ustawia się na niskich kanałach Raceband, a pilotów cyfrowych na wyższych kanałach cyfrowych.
- Piloci DJI i Walksnail powinni w grupie latać na 25 Mbps, a nie na 50 Mbps. Przy 50 Mbps sygnał zajmuje mniej więcej dwa razy szersze pasmo i nachodzi na więcej sąsiednich kanałów.
- Moduły DJI i Walksnail w dronie mogą przy włączaniu przez chwilę nadawać na publicznym kanale 8 (5839 MHz). Pilot, który ma przydzielony kanał 8, powinien włączać drona jako ostatni, a wszyscy pozostali powinni jak najszybciej przejść z niego na swój kanał.
- Piloci z wideo analogowym powinni unikać R6 (5843 MHz), gdy w pobliżu latają piloci cyfrowi, bo ten kanał nachodzi na kanał publiczny.
Przy większych imprezach Fly High FPV opisuje podział tur według systemu wideo: piloci DJI latają razem, piloci z wideo analogowym osobno i piloci HDZero osobno. DJI i Walksnail najlepiej znoszą wspólne latanie, a wideo analogowe z HDZero też da się dobrze połączyć, gdy brakuje pilotów do pełnej tury.
Anteny też pomagają
Oscar radzi, żeby piloci na sąsiednich kanałach używali przeciwnych polaryzacji kołowych: jeden RHCP, drugi LHCP. Antena słabo odbiera sygnał o przeciwnej polaryzacji. Jak słabo, zależy od jakości anteny i od jej stosunku osiowego, czyli parametru, który mówi, jak dobrze antena utrzymuje polaryzację kołową. Gogle i dron jednego pilota nadal muszą mieć tę samą polaryzację. Ile kosztuje niedopasowanie, wyjaśnia artykuł o antenach wideo FPV na tej stronie.
Krótka lista przed wspólnym lataniem
- Zapytaj, kto lata na jakim kanale, albo sprawdź tablicę częstotliwości.
- Włączaj drona w trybie pit albo dopiero wtedy, gdy wiesz, że twój kanał jest wolny.
- Uzgodnijcie jeden zestaw kanałów dla wszystkich, którzy latają w tym samym czasie, bez trzech kanałów w równych odstępach.
- W UE trzymaj się zakresu 5725-5875 MHz i mocy 25 mW e.i.r.p.
- Ustaw kanał ręcznie w nadajniku wideo i w goglach.
- Trzymaj gogle cyfrowe kilka metrów od pilotów z wideo analogowym, ustaw system cyfrowy na 25 Mbps i nie lataj na R6 ani na kanale 8.
- Każdą zmianę kanału zapowiedz, zanim ją zrobisz.