Więcej zmienia się w praktyce niż w przepisach. Czujniki drona mogą przestać pomagać, powrót do punktu startowego może działać inaczej niż za dnia, a odległość do światełka w ciemności trudno ocenić. Poniżej opisuję, co sprawdzić, zanim zrobi się ciemno.
Kiedy zaczyna się noc
Rozporządzenie o dronach nie definiuje nocy, ale robią to wspólne europejskie zasady ruchu lotniczego (SERA, rozporządzenie 923/2012): noc to czas od końca wieczornego zmierzchu cywilnego do początku porannego świtu cywilnego. Zmierzch cywilny kończy się, gdy środek tarczy słońca jest 6 stopni pod horyzontem. Granicą nie jest więc zachód słońca. Po nim trwa jeszcze zmierzch cywilny i dopiero gdy się skończy, światło staje się obowiązkowe. Dokładną godzinę dla danego miejsca pokaże aplikacja pogodowa albo astronomiczna z godzinami zmierzchu cywilnego.
Które drony mają światło fabrycznie
Wymagania dla klas z rozporządzenia 2019/945, zmienionego w 2020 roku, nakazują producentom dronów klas C1, C2 i C3 zamontować światła ułatwiające sterowanie i co najmniej jedno migające zielone światło, dzięki któremu osoba na ziemi odróżni w nocy drona od załogowego statku powietrznego. Drony C0 i C4 nie muszą go mieć. Nie muszą też drony bez oznaczenia klasy ani drony zbudowane samodzielnie, czyli większość dronów FPV.
Przepis z UAS.OPEN.060 dotyczy jednak lotu, a nie produktu, więc dron C0 albo samodzielnie zbudowany dron FPV też musi mieć w nocy migające zielone światło. Brytyjski urząd lotnictwa (UK CAA), w którego wersji rozporządzenia ten zapis brzmi tak samo, pisze wprost: jeśli dron nie ma wbudowanego migającego zielonego światła, trzeba je zamontować, a światło musi być włączone przez cały nocny lot. Jeśli zgaśnie, na przykład podczas nagrywania, lot przestaje spełniać wymóg. UK CAA ostrzega też, że światła montowane fabrycznie w starszych dronach i w dronach z oznaczeniem klasy zależą od decyzji producenta i nie zawsze muszą wystarczyć.
Instrukcje DJI dobrze pokazują, dlaczego warto czytać drobny druk. Według instrukcji DJI Mini 4 Pro po uruchomieniu silników wskaźniki stanu drona migają na zielono, żeby był lepiej widoczny i dało się go rozpoznać jako bezzałogowy statek powietrzny. Ta sama instrukcja dodaje, że w Chinach kontynentalnych lewy wskaźnik miga na czerwono, a prawy na zielono, i że wymagania dotyczące oświetlenia różnią się w zależności od regionu. Instrukcja DJI Mini 5 Pro opisuje takie samo zielone miganie i zastrzega, żeby nie zasłaniać diod na ramionach.
Jak zamontować dodatkowe światło
Przepisy nie określają jasności, częstotliwości błysków, kąta widzenia ani zasięgu. UK CAA zaleca przymocować światło pewnie, w miejscu, z którego będzie dobrze widoczne z ziemi i w którym nie wpłynie na bezpieczeństwo lotu. Niemiecki sklep z dronami Airclip dodaje, że skoro światło ma być widoczne dla ludzi na ziemi, powinno świecić w dół.
Potem zważ drona jeszcze raz, bo światło wlicza się do masy startowej. Dron C0 musi mieć maksymalną masę startową mniejszą niż 250 g razem z ładunkiem, a według ULC dron bez oznaczenia klasy może latać w podkategorii A1 tylko wtedy, gdy też waży mniej niż 250 g. UK CAA podaje oczywisty przykład: dron ważący 249 g z doczepionym światłem o masie 5 g nie mieści się już w części kategorii otwartej dla dronów poniżej 250 g. Jeśli dron waży niewiele mniej niż 250 g, przez światło możesz stracić podkategorię A1.
Co zmienia się w dronie DJI po zmroku
Najpierw przestają działać systemy wizyjne. Instrukcja Mini 4 Pro mówi, że dron może latać o każdej porze dnia i nocy, ale w nocy systemy wizyjne są niedostępne. Wśród warunków, w których nie działają, wymienia też loty nad powierzchniami ciemniejszymi niż 10 luksów. Instrukcja Mini 5 Pro zawiera takie samo ostrzeżenie o lotach w nocy. W praktyce oznacza to brak unikania przeszkód i brak pozycjonowania wizyjnego, więc dron utrzymuje pozycję wyłącznie na podstawie GNSS.
Nie zmienia tego dodatkowa lampka pod spodem. W Mini 4 Pro przy słabym świetle włącza się sama, gdy dron jest niżej niż 5 m, żeby pomóc dolnemu systemowi wizyjnemu, a po każdym ponownym uruchomieniu drona wraca do ustawienia domyślnego („Auto”). To pomoc dla dolnego czujnika przy lądowaniu, a nie światło, dzięki któremu drona widać z ziemi.
Najważniejszy jest powrót do punktu startowego. W Mini 4 Pro ustawienie optymalnego powrotu („Optimal”) samo wyznacza trasę i wysokość, jeśli światła wystarcza dla systemów wizyjnych. Jeśli nie wystarcza, dron wykonuje powrót na zadanej wysokości („Preset”), ustawionej w polu „RTH Altitude”. W nocy zakładaj więc, że dron wzniesie się na ustawioną wysokość powrotu i poleci do punktu startowego bez wykrywania przeszkód, z którego korzysta za dnia. Przed startem ustaw wysokość powrotu wyższą niż najwyższa przeszkoda na trasie i sprawdź, czy dron zapisał punkt startowy.
Do filmowania Mini 4 Pro ma nocny tryb wideo („Night”) z redukcją szumów i czułością do ISO 12800, dostępny tylko w 4K i 1080p przy 24, 25 albo 30 kl./s. Śledzenie obiektu („FocusTrack”) w trybie nocnym nie działa. W zwykłym trybie wideo zakres ISO wynosi 100-6400.
FPV w nocy
Dron FPV potrzebuje migającego zielonego światła tak samo jak każdy inny dron w kategorii otwartej. Obowiązuje też podstawowa zasada unijna: lot w goglach to nie lot w zasięgu wzroku, więc obserwator musi cały czas widzieć drona, a w nocy widzi niewiele więcej niż jego światła. Tymczasowe zwolnienie ULC znosi w Polsce wymóg obserwatora w określonych granicach masy, wysokości i odległości. Opisuje je artykuł o legalnym lataniu FPV w Polsce na tej stronie. Zanim zaplanujesz nocny lot na podstawie zwolnienia, przeczytaj samą decyzję.
Przed nocnym lotem
- Sprawdź, o której kończy się zmierzch cywilny w miejscu lotu. Od tej chwili światło jest obowiązkowe.
- Obejrzyj miejsce za dnia: przewody, drzewa, maszty i wszystko, czego po ciemku nie zobaczysz.
- Upewnij się, że migające zielone światło działa i nie zgaśnie w trakcie lotu. Jeśli je doczepiłeś, zważ drona razem z nim.
- W dronie DJI ustaw wysokość powrotu wyższą niż każda przeszkoda na trasie i poczekaj, aż dron zapisze punkt startowy.
- Zgłoś lot w DroneTower, jak przed każdym lotem w Polsce.
- Lataj bliżej niż za dnia. Instrukcja DJI prosi o utrzymywanie drona w zasięgu wzroku, „szczególnie w nocy”.