Kiedy pakiet jest do wymiany
Oscar Liang wymienia objawy, po których pakiet należy wycofać: spuchnięcie, uszkodzenie mechaniczne, jedno lub więcej ogniw, które po locie regularnie mają napięcie wyraźnie inne niż reszta, oraz bardzo silne nagrzewanie się po locie. Pakiet, który po prostu mieści mniej energii i na którym napięcie bardziej spada pod obciążeniem, może dalej latać, jeśli jego osiągi nam wystarczają. Spuchniętego albo uszkodzonego nie wolno już ładować ani nim latać.
Rozładowanie: powoli i prawie do zera
Chodzi o to, żeby w pakiecie nie została prawie żadna energia. Oscar celuje w napięcie bliskie 0 V. Poradnik opublikowany przez RC Battery (rcbattery.com) za minimum uznaje poniżej 2 V na ogniwo, a najlepiej 1 V na ogniwo lub mniej. Według testów Empa, opisanych niżej, ogniwo litowo-jonowe poniżej 2 V ma już tylko kilka procent energii.
Rozładowanie musi być powolne. Ten sam poradnik zaleca prąd wyraźnie mniejszy niż 1C, najlepiej nie większy niż 0,5C. Dla pakietu 1500 mAh 0,5C to 0,75 A. Niektórzy schodzą jeszcze niżej, do 0,1-0,2C. Przy większym prądzie rośnie ryzyko spuchnięcia, pęknięcia ogniwa albo pożaru. Pod koniec pakiet może trochę spuchnąć albo się nagrzać i według poradnika to normalne.
Niezależnie od metody pakiet powinien leżeć na zewnątrz, w miejscu, gdzie pożar nie zrobi większych szkód. RC Battery podaje jako przykład pustak, grill albo żwirową ścieżkę.
Ładowarką
W trybie rozładowania LiPo ładowarka modelarska zwykle kończy pracę przy około 3,0 V na ogniwo. Oscar zwraca uwagę, że do utylizacji to za dużo. RC Battery opisuje obejście na ładowarkach obsługujących różne typy akumulatorów: odłączyć przewód balansera, wybrać program rozładowania dla NiMH albo NiCd, który schodzi do około 1 V na ogniwo, i ustawić prąd na 0,5C lub mniej. Nie na każdej ładowarce to zadziała.
Żarówką albo rezystorami
Żarówka tradycyjna lub halogenowa to proste obciążenie, a gdy gaśnie, wiadomo, że pakiet jest prawie pusty. RC Battery podaje przykład samochodowej żarówki 21 W, 12 V od tylnego światła, która z pakietu 3S pobiera około 1,7 A. Oscar używa żarówki halogenowej i odradza żarówki LED: poniżej pewnego napięcia przestają przewodzić i w pakiecie zostaje ładunek.
Sprawdzą się też rezystory dużej mocy. Oscar proponuje rezystory 150 omów, 2 W dla pakietów 2S i 3S oraz 47 omów, 5 W dla 4S i 6S.
Po zgaśnięciu żarówki RC Battery radzi odczekać jeszcze pół godziny i dopiero wtedy zmierzyć napięcie. Najlepiej multimetrem, bo jak zauważa Oscar, większość testerów akumulatorów poniżej 3 V na ogniwo nie mierzy wiarygodnie.
Akumulatory DJI i inne „inteligentne”
W zasadach bezpieczeństwa akumulatorów DJI jest zalecenie, żeby wrzucać akumulator do pojemnika na zużyte baterie dopiero po całkowitym rozładowaniu i nigdy nie wyrzucać go ze zwykłymi śmieciami. Jeśli przycisk zasilania akumulatora przestał działać i nie da się go rozładować, DJI zaleca kontakt z firmą specjalizującą się w utylizacji lub recyklingu baterii.
Słona woda: powoli i niepewnie
Kąpiel w słonej wodzie to wciąż popularna rada, ale oba poradniki ją odradzają. Słona woda przewodzi prąd, więc pakiet zaczyna się rozładowywać, ale ten sam prąd powoduje korozję metalu w złączu i blaszek łączących ogniwa w środku. RC Battery opisuje to jako wyścig: jeśli korozja przeżre blaszki wcześniej, rozładowanie się zatrzymuje, a ogniwa nadal są naładowane. Multimetr na głównym przewodzie i tak pokaże zero. Oscar nazywa tę metodę powolną i nieskuteczną.
Szwajcarski instytut badawczy Empa sprawdził, jak w wodzie zachowują się zużyte ogniwa z telefonów i laptopów, częściowo celowo uszkodzone. W ciągu 48 godzin nieuszkodzone ogniwa w zwykłej wodzie z kranu rozładowały się z około 4,0 V do 0,4-1,75 V. Ogniwa w słonej wodzie były średnio rozładowane słabiej, bo ich styki szybciej korodowały. Z wody wydzielały się gazy, a sama woda stała się odpadem niebezpiecznym. Ten test dotyczy kwarantanny uszkodzonych ogniw w zakładach, a nie metody do stosowania w domu.
Pakietu nie wolno przebijać, rozcinać ani rozbijać. Oscar uważa to za najniebezpieczniejszy sposób ze wszystkich, zarówno ze względu na ryzyko pożaru, jak i na szkodliwy dym.
Pakiet, którego nie da się rozładować
Jeśli na głównym przewodzie nieuszkodzonego pakietu nie ma napięcia, w środku może być przerwane połączenie. RC Battery radzi zmierzyć napięcie między każdą parą sąsiednich styków złącza balansera. Jeśli ogniwa pokazują tam napięcie, można rozładować pakiet przez złącze balansera. Jeśli któreś ogniwo jest wyraźnie uszkodzone albo część styków pokazuje zero, nie należy go rozładowywać wcale. Pakiet trzeba włożyć do mocnego, szczelnie zamkniętego plastikowego woreczka i oddać do punktu zbiórki odpadów niebezpiecznych.
Przed oddaniem
EPA zaleca zakleić styki taśmą nieprzewodzącą, najlepiej izolacyjną, albo włożyć każdy akumulator do osobnego woreczka, żeby luźne baterie nie zwarły się ze sobą ani z metalem. Warto to zrobić także z rozładowanym pakietem.
Gdzie oddać akumulator w Polsce
W rozumieniu ustawy o bateriach i akumulatorach akumulator LiPo z drona jest akumulatorem przenośnym: szczelnie zamknięty, dający się przenosić w ręku, niebędący akumulatorem przemysłowym ani samochodowym. Obowiązują następujące zasady:
- Nie do zwykłych śmieci. Artykuł 12 zakazuje umieszczania zużytych baterii i akumulatorów w tym samym pojemniku co inne odpady, a artykuł 78 przewiduje za to karę grzywny. Ministerstwo Klimatu i Środowiska dodaje: nie do żółtego pojemnika na metale i tworzywa sztuczne i nie do ulicznego kosza.
- PSZOK. Gminy prowadzą punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych, a niektóre także punkty mobilne. Godziny otwarcia są na stronie gminy.
- Sklepy. Sprzedawca detaliczny baterii lub akumulatorów przenośnych z powierzchnią sprzedaży powyżej 25 m² musi bezpłatnie przyjmować zużyte, udostępniając pojemnik. W ustawie nie ma warunku zakupu. Ten sam obowiązek mają sprzedawcy hurtowi i firmy wymieniające baterie.
- Bez opłat. Zgodnie z artykułem 46 miejsca odbioru przyjmują zużyte baterie i akumulatory przenośne nieodpłatnie.
Mniejsze sklepy mogą przyjmować zużyte akumulatory, ale nie muszą. Jeśli nie wiadomo, czy uszkodzony pakiet zostanie przyjęty, lepiej najpierw zadzwonić do PSZOK-u i powiedzieć, że chodzi o spuchnięty akumulator litowo-polimerowy.
Jeszcze jedna uwaga: zagraniczne poradniki piszą czasem, że całkowicie rozładowany pakiet LiPo można wyrzucić ze zwykłymi śmieciami, jeśli dopuszczają to lokalne przepisy. W Polsce jest to zabronione.
Unijne rozporządzenie bateryjne 2023/1542 obowiązuje od 18 lutego 2024 roku. Polska przygotowuje nową ustawę o bateriach i zużytych bateriach, która ma je wdrożyć. Dopóki jej nie uchwalono, zasady zbiórki wynikają z opisanej wyżej ustawy z 2009 roku.