Co daje lakier, a czego nie
Oscar Liang opisuje lakier ochronny jako cienką powłokę, która dopasowuje się do kształtu płytki i izoluje elementy oraz luty, więc wilgoć nie zrobi między nimi mostka. Chodzi o odporność na wodę, a nie o wodoszczelność. Według niego warto lakierować nawet wtedy, gdy nie planujesz latać w deszczu. Rosa i mokre liście po lądowaniu albo kraksie wystarczą, żeby zewrzeć odsłonięty lut.
Ograniczenia są równie ważne:
- Wtyczki, gniazda i przyciski zostają odsłonięte. Oscar pisze wprost, że lakier nie robi z drona sprzętu w pełni wodoszczelnego.
- Na stronie projektu libdrone poświęconej lakierowaniu czytamy, że powłoka nie uszczelnia złączy ani otworów w elementach i nie uratuje elektroniki po zanurzeniu.
- KiwiQuads traktuje lakier jako dodatkową ochronę przed zwarciem, gdy kropla trafi na płytkę, a nie jako niezniszczalność w deszczu czy śniegu.
Z lakierem masz większe szanse, ale przemoczonym dronem i tak nie polecisz dalej, jakby nic się nie stało.
Silikon czy akryl
W użyciu są dwa rodzaje: silikonowy i akrylowy. Akryl łatwiej usunąć, bo grot lutownicy szybko się przez niego przepala. Oscar ma jednak zastrzeżenie: nadajnik wideo i inne elementy drona potrafią nagrzać się na tyle, że akryl zmięknie. Dlatego w dronach woli silikon. Topi się w wyższej temperaturze, a lutownica i tak sobie z nim radzi.
Lakier polecany przez Oscara, a także ten, którego używa KiwiQuads, pochodzi od MG Chemicals. Wybierz wersję ze wskaźnikiem UV: powłoka świeci w świetle ultrafioletowym, więc od razu widać, gdzie jej brakuje. W karcie technicznej MG Chemicals opisuje 422C jako mieszankę akrylowo-silikonową o zakresie temperatur pracy od -40 do 200 °C. Według Oscara butelka 55 ml wystarczy na 50-100 dronów. W zakrętce jest pędzelek jak w lakierze do paznokci.
Nakładaj pędzelkiem, nie sprayem. Oscar tłumaczy, że spray trafia na złącza i przyciski, których nie należy pokrywać, a bez precyzji trudno o równą warstwę. KiwiQuads też pracuje pędzelkiem.
Najpierw składanie, potem lakier
Lakieruj drona, który już lata. Oscar radzi dokończyć budowę, oblatać drona, upewnić się, że wszystko działa, i dopiero wtedy nakładać lakier, bo pokryte pola lutownicze trudniej potem lutować. KiwiQuads mówi to samo: najlepszy moment to zaraz po złożeniu, gdy masz pewność, że luty są dobre.
Lutowanie przez lakier jest możliwe. MG Chemicals podaje, że przez 422C można lutować przy naprawach. KiwiQuads dodaje, że powłoka wokół lutu robi się gumowata i grot trzeba częściej czyścić, poza tym nie ma różnicy. Niezależnie od źródła zasada jest jedna: po przelutowaniu pokryj to miejsce lakierem jeszcze raz.
W starszym dronie Oscar najpierw zdejmuje z płytek taśmę i koszulki termokurczliwe, a potem czyści je starą szczoteczką do zębów i alkoholem izopropylowym. Karta techniczna MG Chemicals też zaleca umycie powierzchni alkoholem izopropylowym, żeby nie było na niej tłuszczu ani kurzu. Libdrone podaje jeszcze jeden powód, żeby lakierować czystą płytkę: jeśli płytka była już mokra, mogły na niej zostać przewodzące osady, a lakier zamknie je pod spodem.
Co pokryć, a czego nie ruszać
Pokryj odsłonięty metal: nóżki układów scalonych, pola lutownicze, luty i wszystko, co po zamoczeniu mogłoby przewodzić prąd. KiwiQuads wskazuje kontroler lotu, regulatory i nadajnik wideo jako oczywiste miejsca, bo nie mają ruchomych części.
Według Oscara lakier nie powinien trafić tutaj:
| Element | Zostaw bez lakieru |
|---|---|
| Kontroler lotu | Przycisk „Boot”, gniazdo USB, barometr |
| Kamera FPV | Matrycę |
| Nadajnik wideo | Przycisk zmiany kanału |
| Odbiornik | Przycisk parowania |
Przed lakierowaniem barometru ostrzegają wszystkie źródła. Libdrone wyjaśnia dlaczego: lakier na czujniku albo jego otworze może zatkać wlot ciśnienia i zafałszować odczyt wysokości. KiwiQuads dopisuje do listy przełączniki i gniazda, bo lakier potrafi je zablokować albo sprawić, że wtyczka przestanie stykać. Dwa sposoby ułatwiają sprawę. Oscar przed lakierowaniem wpina wszystkie wtyczki, żeby lakier nie dostał się do styków. Libdrone zakleja złącza i barometr taśmą kaptonową.
Silników nie lakieruj. KiwiQuads tłumaczy, że uzwojenie jest z drutu w emalii, która już chroni przed zwarciem. Lakier w silniku raczej go zaklei i może zablokować łożyska.
Niektóre kontrolery lotu i regulatory mają lakier z fabryki. Oscar ostrzega, że fabryczna powłoka nakładana natryskiem bywa nierówna i ma luki, więc obejrzyj ją pod lampą UV, zanim jej zaufasz. Z kolei libdrone nie lakieruje nadajnika wideo, który ma już fabryczną powłokę, bo druga warstwa może zatrzymywać ciepło. Na fabrycznie zabezpieczonym nadajniku poprawiaj tylko znalezione luki, zamiast kłaść drugą pełną warstwę.
Nakładanie
- Pracuj w dobrze wietrzonym pomieszczeniu. Oscar ostrzega, że lakier może być rakotwórczy, więc nie wdychaj oparów. KiwiQuads radzi najpierw przeczytać kartę charakterystyki.
- Nakładaj jak lakier do paznokci: cienko, równo, do połysku. MG Chemicals zaleca grubość powłoki 25-75 µm, czyli cienką warstwę, a nie kałużę. Libdrone ostrzega, że pęcherzyki i grube zacieki mogą pękać od drgań.
- Pokryj obie strony płytki. Pod swoim poradnikiem Oscar odpowiada czytelnikowi, że najlepiej tak.
- W wąskie szczeliny, na przykład między kondensatorami a rezystorami, Oscar wdmuchuje lakier sprężonym powietrzem, z takiej odległości, żeby nie nachlapać.
- Sprawdź pokrycie latarką UV. Pokryte miejsca powinny świecić równo. KiwiQuads podpowiada, że bez latarki UV pomoże niebieska latarka LED, a nawet światło słoneczne. Popraw luki.
- Według Oscara zwykle wystarczą jedna lub dwie warstwy.
- Przed zakręceniem przetrzyj gwint butelki. Zaschnięty silikon skleja zakrętkę na amen.
Ile schnie
Źródła podają różne czasy, bo jedne mówią o wyschnięciu, a inne o pełnym utwardzeniu:
- Karta techniczna 422C: po jednej warstwie płytkę można chwycić po 10 minutach, po dwóch po 15 minutach, a między warstwami trzeba odczekać co najmniej 2 minuty. Pełne utwardzenie trwa 24 godziny w temperaturze pokojowej albo, po 10 minutach schnięcia na powietrzu, 20 minut w piecu w 65 °C lub 10 minut w 80 °C.
- KiwiQuads: lakier schnie 30-40 minut.
- Oscar: co najmniej 30 minut, ale dla pewności lepiej zostawić drona na noc.
Jeśli się nie spieszysz, zostaw go na noc. To zgadza się i z radą Oscara, i z 24 godzinami w temperaturze pokojowej z karty MG Chemicals.
Usuwanie lakieru
Oscar zdejmuje silikonowy lakier alkoholem izopropylowym i patyczkiem kosmetycznym. Kilka delikatnych pociągnięć usuwa cienką warstwę. Żeby oczyścić całą płytkę, zanurza ją w alkoholu, szoruje miękką szczoteczką i zostawia do całkowitego wyschnięcia. Rozgrzana lutownica też przepali powłokę. MG Chemicals wspomina o usuwaniu odpowiednimi zmywaczami. Libdrone jest ostrożniejszy i traktuje lakier jako praktycznie trwały, bo rozpuszczalniki mogą uszkodzić ścieżki i maskę lutowniczą. Uznaj więc, że usunąć się da, ale nie bez ryzyka, i od początku chroń pola, które będziesz jeszcze lutować.
Lot na mokro i kąpiel
Lakier to tylko część przygotowań do lotu w deszczu. Oscar wymienia resztę: krople na obiektywie kamery i parujące gogle, mniejszy ciąg mokrych śmigieł, więc trzeba więcej gazu, słabszy sygnał wideo i sterowania oraz porywisty wiatr. Po locie od razu wysusz drona, bo pozostawiona woda z czasem wywołuje korozję.
Gdy dron wyląduje w wodzie, Oscar postępuje tak:
- Jak najszybciej wyciągnij go z wody i od razu odłącz akumulator.
- Opłucz elektronikę wodą destylowaną, żeby wypłukać minerały. Jeszcze lepiej wyszorować ją alkoholem izopropylowym. Dotyczy to elektroniki, nie silników.
- Wysusz drona do końca. Ryż sobie daruj, lepiej postawić go przed wentylatorem na co najmniej dobę.
Ze słoną wodą jest gorzej. W relacji z kraksy w morzu Oscar pisze, że po słodkiej wodzie zwykle wystarczy opłukać i wysuszyć drona, ale po morskiej trzeba liczyć się z utratą całego drona albo przynajmniej części podzespołów. Jego dron prawie w całości poszedł do kosza, ocalały zamknięta w obudowie kamera, silniki, rama i kilka drobiazgów. Korozja raz zaczęta nie ustaje, więc część, która dziś wygląda na sprawną, może po kilku dniach słabnąć albo paść. Zanim Oscar podłączy zasilanie do takiego drona, sprawdza multimetrem, czy nie ma zwarcia, w miarę możliwości używa ogranicznika prądu („smoke stopper”), a odbiornik i nadajnik wideo starannie testuje na zasięg.
Na koniec gwarancja. Jeden z czytelników pod poradnikiem Oscara pisze, że dwaj sprzedawcy odrzucili jego reklamacje regulatorów, bo uznali lakier za przeróbkę. Zanim polakierujesz nową część, sprawdź warunki sklepu.