Poniżej cała decyzja krok po kroku. Zakładam, że masz już silnik, który pracuje albo brzmi inaczej niż pozostałe. Jeśli jeszcze go nie namierzyłeś, podstawowe sprawdzenie po kraksie (obracanie palcami, ruszanie dzwonem na boki, test paznokciem bez śmigieł) opisuje osobny artykuł.
Najpierw ustal, co naprawdę jest zużyte
Poradnik konserwacji GetFPV podaje porównania, które mają znaczenie. Każde najlepiej robić względem nowego albo zapasowego silnika tego samego modelu:
- Opór przy obracaniu. Obróć dzwon powoli. Jeśli chodzi ciężej niż w nowym silniku, łożyska trzeba nasmarować, wyczyścić albo wymienić.
- Luz na boki. Spróbuj poruszyć dzwonem na boki. Luzu powinno być bardzo mało. Jeśli jest wyraźnie większy niż w nowym silniku, szykuj nowe łożyska albo nowy silnik.
- Drgania pod zasilaniem. Bez śmigieł uzbrój drona, rozkręć silniki i dotknij paznokciem podstawy każdego z nich. Silne drgania jednego silnika mogą oznaczać wygięty wał.
- Prosty wał. Po rozebraniu silnika obejrzyj wał. Wygięty trzeba wymienić, nowe łożyska tego nie naprawią.
GetFPV zaleca też test ciągłości miernikiem między każdym przewodem silnika a ramą. Ciągłości być nie powinno. Jeśli jest, albo silnik jest uszkodzony, albo śruba mocująca jest za długa i dotyka uzwojeń. Z łożyskami nie ma to nic wspólnego, ale silnik i tak masz już w rękach.
Łożyska kulkowe czy tulejki
Zanim sięgniesz po olej, sprawdź, jaki masz silnik. Oscar Liang zwraca uwagę, że malutkie silniki do whoopów, na przykład w rozmiarach 0702 i 0703, mają zwykle mosiężne tulejki ślizgowe (spiekane), a nie łożyska kulkowe. Tulejka stawia znacznie większy opór, a te silniki kręcą się bardzo szybko, więc kropla oleju robi wyraźną różnicę: silnik pracuje równiej, do żyroskopu trafia mniej drgań, jest ciszej i lot trwa dłużej. Według Oscara zysk jest większy w tańszych silnikach.
Większe silniki mają łożyska kulkowe i tu zdania są podzielone.
Smarować czy nie smarować
Oscar Liang w ogóle nie smaruje olejem silników z łożyskami kulkowymi. Jego argument: łożyska są zamknięte i mają w środku smar, więc olej niewiele pomaga, za to przyciąga kurz i brud.
GetFPV uważa odwrotnie. Jego poradnik każe nanieść olej do szybkoobrotowych łożysk na obie strony łożyska, powoli obrócić silnik, żeby się rozprowadził, i powtarzać to co miesiąc lub dwa.
Flite Test w poradniku o wymianie łożysk zauważa, że niektóre łożyska nie wymagają smarowania, ale autor i tak zdecydowanie je zaleca.
Olej zawsze oznacza więcej brudu. Nawet przy silnikach do whoopów, które Oscar radzi smarować, zaznacza, że po smarowaniu łatwo się brudzą, zwłaszcza w zapylonym otoczeniu. Jeśli latasz nad piaskiem albo suchą trawą, olej będzie zbierał piasek i pył. Rozsądne połączenie tych rad: nie smaruj silnika z łożyskami kulkowymi, który chodzi tak gładko jak nowy. Jeśli zaczął chodzić chropowato, a przed wymianą wolisz spróbować czyszczenia, najpierw wyczyść, potem nasmaruj, tak jak radzi GetFPV. Użyj oleju przeznaczonego do szybkoobrotowych łożysk, a nie tego, co akurat stoi na półce.
Smarowanie silnika w whoopie
Sposób Oscara dla silników z tulejkami:
- Trzymaj silnik tak, żeby patrzeć na niego z boku, i nanieś malutką kroplę na wał wewnątrz dzwonu, tuż nad stojanem.
- Powoli obracaj dzwon palcami, żeby olej rozszedł się po wale.
- Odwróć silnik i nanieś malutką kroplę na wał od spodu. Ten krok pomiń, jeśli to łożysko kulkowe.
- Podłóż pod drona ręcznik papierowy, uzbrój go i niech silniki kręcą się powoli przez kilka sekund, aż olej przestanie wyciekać.
Pierwszy lot po smarowaniu Oscar radzi zrobić na zewnątrz, na wypadek gdyby olej się rozprysnął.
Czyszczenie
Łożyska zabrudzone, zardzewiałe albo chodzące ciężko GetFPV radzi wyczyścić w myjce ultradźwiękowej albo spryskać każde środkiem WD-40, a potem nasmarować olejem do szybkoobrotowych łożysk. Brud na samym silniku można usunąć szczotką albo spłukać wodą. Potem silnik trzeba dokładnie wysuszyć i w miarę możliwości nie lać wody na łożyska.
Czyszczenie ma sens, gdy problemem jest brud. Usuwa brud, a nie zużycie, więc łożysko z wyraźnie większym luzem niż w nowym silniku nadaje się raczej do wymiany niż do kolejnego mycia.
Wymiana łożysk
Co trzeba wiedzieć na początek
Łożyska w silnikach FPV opisuje się średnicą zewnętrzną, średnicą wewnętrzną i wysokością. iFlight na przykład sprzedaje zapasowe łożyska NSK 9x4x4 (9 mm średnicy zewnętrznej, 4 mm wewnętrznej, 4 mm wysokości) do swoich silników XING 2206, 2207, 2208 i 2306. Przed zamówieniem sprawdź instrukcję silnika albo części zamienne u producenta. Łożysko w złym rozmiarze w ogóle nie wejdzie albo będzie siedzieć luźno.
Uwagi Oscara Lianga o wyborze łożysk:
- O klasie łożyska decyduje różnica między średnicą zewnętrzną a wewnętrzną. Szerszy pierścień mieści większe kulki, które lepiej znoszą kraksy. Mniejsze kulki pracują równiej przy wysokich obrotach.
- Średnica wewnętrzna wyznacza grubość wału. Rozmiar 9 x 4 mm Oscar uważa za dobry kompromis między wytrzymałością a płynnością pracy.
- Łożyska ceramiczne pracują gładziej, ale łatwiej pękają.
- Popularne marki to NSK, NMB i EZO. EZO bywa reklamowane jako najlepsze, ale według Oscara jego przewagę trudno zmierzyć, a podróbki łożysk to realne ryzyko.
Rozbieranie silnika
Dzwon trzyma się na pierścieniu zabezpieczającym albo na śrubie u dołu wału. GetFPV opisuje zdjęcie zabezpieczenia i oddzielenie dzwonu od stojana i uprzedza, że może to wymagać trochę siły.
Pierścienie są małe, więc pracuj nad tacką albo czystym blatem. Autor poradnika Flite Test zaleca nowe pierścienie: jego zdaniem stary da się użyć ponownie tylko wtedy, gdy zdejmiesz go bez uszkodzenia, a to prawie niemożliwe.
Przy śrubie użyj wkrętaka, który dokładnie pasuje do łba. Z zerwanym łbem zdjęcie dzwonu robi się dużo trudniejsze.
Stare na zewnątrz, nowe do środka
GetFPV wyciska łożyska ze stojana prasą albo w imadle i tak samo wciska nowe. Przy wciskaniu obowiązują dwie zasady:
- Naciskaj na pierścień zewnętrzny. W komentarzu pod poradnikiem Flite Test jeden z czytelników ostrzega, żeby nigdy nie wbijać łożyska przez pierścień wewnętrzny, i radzi użyć jako popychacza nasadki odrobinę mniejszej od średnicy zewnętrznej łożyska. Siła przyłożona do pierścienia wewnętrznego idzie przez kulki łożyska, które jeszcze ani razu się nie obróciło.
- Nie wbijaj młotkiem. Sam poradnik Flite Test ostrzega przed zbyt mocnym dobijaniem nowych łożysk. Jeśli łożysko nie chce wejść, autor radzi włożyć łożyska na kilka godzin do lodówki, żeby metal minimalnie się skurczył.
Po złożeniu obróć dzwon palcami i porównaj z zapasowym silnikiem. Powinien chodzić tak samo.
Kiedy odpuścić i kupić nowy silnik
Nowe łożyska mają sens, gdy reszta silnika jest sprawna. Cały silnik wymień, gdy:
- wał jest wygięty,
- dzwon jest wgnieciony albo pierścień z magnesami się obluzował (to pierwsze, co GetFPV sprawdza na oko),
- nie możesz znaleźć łożysk w odpowiednim rozmiarze,
- uzwojenia wyglądają na przypalone.
Tanie silniki to kwestia oceny. Jeśli para łożysk kosztuje zauważalną część ceny nowego silnika, a robota zajmie cały wieczór, nowy silnik bywa rozsądniejszym wyborem. Ze starego zostanie zapasowy dzwon albo zapasowy stojan.